Blijf Actief - Minder mobiel, toch actief

Assistentiehond

Voor mensen met een beperking opent een assistentiehond letterlijk en figuurlijk deuren die voorheen gesloten bleven. Een begeleidingshond biedt veel praktische hulp, maar ook de sociaal-emotionele toegevoegde waarde van een assistentiehond blijkt van groot belang. Onderzoek heeft het sociaal-emotionele belang van een begeleidingshond duidelijk aangetoond. 

Wat is nu een assistentiehond juist?

Een begeleidingshond helpt iemand met een lichamelijke of auditieve handicap, of epilepsie. Hij opent letterlijk en figuurlijk deuren die daarvoor voor zijn baas gesloten bleven.

Zo kan een assistentiehond een groot aantal praktische dingen, zoals kleren aan- en uitdoen, op licht- en liftknoppen drukken, post en andere dingen oprapen, was in de wasmachine doen, betalen in de winkel, laden en kasten openen enzovoorts.

Behalve praktische hulp biedt een begeleidingshond ook veel sociaal-emotionele voordelen: mensen met een begeleidingshond zijn zelfstandiger, onafhankelijker, hebben meer sociale contacten en voelen zich meer geaccepteerd. 

Soorten assistentiehonden:

• Hulphonden die instaan voor de dagelijkse activiteiten in het leven. Dergelijke hond is getraind om iemand met een lichamelijke beperking te assisteren bij allerlei handelingen in het dagelijks leven. Zo kan deze begeleidingshond deuren openen, een liftknop bedienen, het licht aandoen, kledingstukken uittrekken en dingen van de grond oprapen. Er zijn ook specifieke begeleidingshonden voor kinderen.

• Hoorhonden zijn honden die specifiek worden opgeleid voor personen met een auditieve beperking (doof of slechthorend). Deze assistentiehond waarschuwt zijn baas voor allerlei geluiden. Zo meldt de hond bijvoorbeeld als de deurbel rinkelt, een sms aankomt, de wekker afgaat, de (microgolf)oven afgaat, de baby huilt, iemand hem de baas roept, iets dat uit zijn zakken valt, een auto hen van langs achter zal inhalen,... Wat de hond allemaal meldt hangt af van wat de baas nodig heeft. 

• Epilepsiehonden zijn honden die opgeleid zijn voor mensen met epilepsie en soortgelijke beperkingen. Ze helpen hun baas voor, tijdens en na een aanval. Vooreerst let deze assistentiehond op dat zijn baasje niet afdwaalt van het voetpad richting een waterloop of weg: Tijdens of vlak na een epileptische aanval kan zijn baasje onbewust gaan wandelen. Tijdens een aanval kan de hond een alarmknop indrukken, medicatie halen, de baas in een bepaalde  positie leggen, om hulp blaffen, de baas wakker blaffen eens de aanval voorbij is, de baas tegenhouden  als hij wil opstaan en nog niet volledig bij bewustzijn is, de telefoon halen als de baas zich beseerde, ... Opnieuw afhankelijk van wat de baas nodig heeft. Sommige honden voelen ook vooraf een aanval aankomen. Een epilepsiehond moet dit zelf aanvoelen en melden aan de baas. Het kan niet standaard aangeleerd worden.

• Blindgeleidehonden zijn honden die hun blinde of slechtziende baasje veilig op weg helpen.

• Meldhonden zijn honden die hun baas zaken melden die de baas niet opmerkt door zijn beperking.

• Diabeteshonden zijn honden die specifiek worden opgeleid voor mensen met diabetes of suikerziekte. De meeste mensen met suikerziekte worden onwel als de suikergehalte in hun bloed te hoog of te laag is. Zo kunnen ze op tijd hun suikergehalte meten en de gepaste hoeveelheid insuline inspuiten.Sommige mensen zijn hier ongevoelig voor, kunnen niet optijd ingrijpen en zakken in een coma. Een diabeteshond meldt wanneer de suikergehalte te hoog of te laag is waardoor zijn baas op tijd zijn suikergehalte kan meten, insuline kan spuiten en zo een coma kan voorkomen.

• Sociale honden of therapiehonden zijn perfect gehoorzame honden met een onberispelijk sociaal gedrag. Hun taken kunnen erg verschillend zijn. Ze kunnen bij een baasje met een verstandelijke beperking wonen, een voorziening voor personen met een beperking, een rusthuis, een ziekenhuis, een vluchthuis voor vrouwen, enzovoort. Hoewel hun taken zeer verscheiden zijn, mag men deze omschrijven als de bevordering van de integratie en het sociaal contact.

De opleiding:

De opleiding van een assistentiehond begint eigenlijk al voor zijn geboorte. Van aspirant-assistentiehonden wordt onder meer bekeken wie de ouders zijn, of er ziektebeelden in de familie voorkomen en hoe pups uit eerdere nesten zich gedroegen. Meestal werken de betrokken organisaties samen met een aantal geselecteerde fokkers of fokt men ook eigen pups.

Het trainen begint bij een gastgezin. Als pup van zeven weken komt de hond bij een gastgezin en blijft daar tot ongeveer veertien maanden. In deze periode wordt de pup gesocialiseerd en leert hij basis gehoorzaamheid. Zij zijn het die:

• De hond vertrouwd maken met de maatschappij door het dier overal mee te nemen (op de bus, op restaurant, trein, met vakantie, gaan winkelen ...). Zo maakt de hond kennis met de meest diverse situaties (geluid, drukte, stilte licht, enz.).
• Zij leren de assistentiehond proper te zijn.
• Leren hem gehoorzaamheid: losjes lopen aan de leiband, een onbeweeglijke zithouding aannemen, bepaalde handelingen uitvoeren zoals  nemen en aanbrengen, deuren openen, achteruitlopen, blaffen op bevel, enz.)    

Vervolgens komt de assistentiehond op een trainingscentrum. In een half jaar leert hij een aantal nieuwe vaardigheden en commando's. Ook wordt het lopen naast de rolstoel intensief getraind.

De eisen die aan begeleidingshonden worden gesteld zijn hoog. Ze moeten leren zich te gedragen volgens algemeen geldende normen en moeten allerlei dagelijkse verleidingen kunnen weerstaan. Daarnaast moeten ze op commando handelingen uitvoeren die voor cliënten bruikbaar zijn. Begeleidingshonden hebben echter van nature een enorme werklust en zijn hun baas met alle plezier van dienst.

Zij hebben de volgende kwaliteiten:
- kalm en aanhankelijk karakter
- zijn niet agressief
- stevige lichaamsbouw
- zijn sociaal
- weinig zorgbehoevend
- gemakkelijke opleiding
- bekwaamheid tot onthouden van principes en handelingen
- grote dienstbaarheid
- zeer geschikt tot het apporteren: aanbrengen van voorwerpen 

Onschatbare waarde

Een begeleidingshond biedt praktische hulp waardoor zijn eigenaar minder afhankelijk wordt van zijn omgeving. Een assistentiehond kan de menselijke zorg met maar liefst 70% verminderen!

Dit alleen maakt een begeleidingshond al onmisbaar. Maar begeleidingshonden betekenen nog veel meer. Mensen met een assistentiehond zijn zelfstandiger en onafhankelijker en hebben daardoor een groter gevoel van eigenwaarde. Ze hebben meer beweging, meer sociale contacten en worden meer geaccepteerd. 

De baasjes

Hulphonden en sociale honden zijn een hulp voor praktisch alle types van gehandicapten. De persoonsgerichte opleiding in samenwerking met de meester laat toe dieren aan te bieden aan hen die ze het best kunnen gebruiken. Het is belangrijk dat de meester van zijn dier houdt en het respecteert. Naast de talrijke kleine diensten die het voor zijn meester uitvoert, is het ook een trouwe en discrete levensgezel.

Lichamelijk of motorisch gehandicapten die alleenstaand zijn, in familieverband of in een instelling vertoeven kunnen geholpen worden door een dergelijke hond. 

De relatie tussen baas en hond

De honden krijgen een opleiding aangepast in functie van de handicap van hun toekomstige meester. De kennismaking tussen de gehandicapte en zijn hond gebeurt wanneer het dier nog zeer jong is zodat de relatie intens en duurzaam is.
De honden zijn in staat zeer diverse bevelen nauwgezet uit te voeren, die eventueel samengesteld kunnen zijn. Zij zijn er niet om de menselijke hulp en affectie te vervangen, maar dragen zeker bij tot het ontwikkelen en verbeteren van menselijke relaties.

Wat zij betekenen voor hun meester? op de eerste plaats: AANMOEDIGING 

• Psychologisch: verantwoordelijkheidsgevoel tegenover een levend wezen en het sluiten van een speciale vriendschapsband stimuleren de levensblijheid en verhogen de levensvreugde.
• Sociaal: met een hond als kameraad verlopen de contacten met de buitenwereld vlotter, het dier is de verbindingsschakel.
• Affectief: de vriendschap en trouw van het dier zijn kostbare elementen voor iemand die zich door omstandigheden dikwijls eenzaam voelt.
• Fysiologisch: de contacten met het dier zijn een stimulans en dragen bij tot een betere waakzaamheid van de gehandicapte.