Blijf Actief - Minder mobiel, toch actief

Afasie - als praten moeilijk is:

Afasie is een stoornis in het taalgebruik tengevolge van een hersenletsel. De oorzaak van dit letsel kan heel verschillend zijn, bijvoorbeeld een stoornis in de bloedvoorziening van de hersenen door een beroerte, een ongeval of een hersentumor. 

Een persoon die afasie heeft, begrijpt geheel of gedeeltelijk niet wat anderen vertellen, spreekt moeizaam of spreekt te veel, maar met verkeerde woorden en leest of schrijft moeilijk. Door dit onvermogen goed te communiceren trekken afatici zich vaak terug, vermijden ze contact met mensen en worden ze eenzaam. Ze verliezen ook hun zelfstandigheid en lijden onder de afhankelijkheid. 

Hoe vaak komt afasie voor? 

Naar schatting hebben in België ongeveer 20.000 mensen afasie. Van alle mensen die een beroerte krijgen, heeft ongeveer 20% ten gevolge daarvan afasie. Van alle mensen die het hebben, geeft 90% aan dat zij vinden dat het te weinig bekend is bij het grote publiek. 

Afatici, wat zijn dat voor mensen? 

Vaak krijgt iemand afasie op oudere leeftijd. Dat hoeft echter niet het geval te zijn. Helaas komt afasie steeds vaker ook bij jonge mensen voor als gevolg van een ongezonde levenswijze. 

Daarnaast zijn er erfelijke factoren en aanleg. Er zijn ongeveer evenveel mannen als vrouwen die afasie krijgen. Afasie kan iedereen overkomen: ras, opleiding en sociale status spelen daarbij geen enkele rol. 

Wat zijn de gevolgen van afasie? 

Ongeveer 50% van de mensen met afasie krijgt een jaar of langer logopedische therapie. Toch is naar schatting zo'n 75% van de mensen met afasie arbeidsongeschikt. De mensen die wel weer een betaalde baan krijgen, geven bijna allemaal aan dat zij nu werken in een lagere functie dan voor de afasie. 

Ongeveer 70 % van de mensen met afasie heeft het gevoel dat anderen het contact met hen vermijden vanwege de communicatieproblemen. 90% van de mensen met afasie heeft het gevoel in een sociaal isolement te verkeren. 

Hoe ontstaat afasie? 

Door een beroerte, tumor, hersenoperatie of (verkeers)ongevallen, wordt de bloedsomloop in de hersenen verstoord. Op de plaats waar te weinig bloed komt, ontstaat zuurstofgebrek. Hierdoor sterven de hersencellen op die plaats af. In de hersenen liggen allerlei gebieden met verschillende functies. Zo is er bijvoorbeeld een centrum voor bewegingen en een voor het gezichtsvermogen. Andere gebieden hebben betrekking op het gehoor, het spraakvermogen en het taalgebruik. 

Wanneer er hersencellen afsterven in een gebied, wordt de functie van dat gebied verstoord. Er treedt dan een functiestoornis op. Hoe erg de gevolgen hiervan zijn, hangt o.a. af van de grootte van de getroffen plaats in de hersenen. De gebieden voor het taalgebruik liggen bij de meeste mensen in de linker helft van de hersenen. Bij een letsel in deze taalgebieden spreken we van afasie. 

Tips die het communiceren kunnen verbeteren. 

Van de ene dag op de andere kunnen mensen minder goed uitdrukken wat ze denken, voelen of bedoelen. Dit leidt tot enorme communicatieproblemen en misverstanden. 

Maar hoe ga je er het best mee om? Bedenk allereerst wat je zelf makkelijk vindt als je in het buitenland bent. Het eerste wat je aan een snelsprekende Fransman vraagt is langzaam te praten. Ook is het gemakkelijk als je van tevoren weet waarover het gesprek zal gaan. Als je de weg vraagt en iemand helpt je door snel een tekening te maken of iets aan te wijzen, wordt het voor jou makkelijker te begrijpen wat hij bedoelt. 

Enkele andere tips: 

1. Zorg voor een rustige omgeving. Geluiden van een radio of televisie of ander achtergrondlawaai zijn storend. 

2. Maak eerst oogcontact, en neem de tijd voor een gesprek. 

3. Spreek zoveel mogelijk in korte eenvoudige zinnen en benadruk de belangrijkste woorden uit de zin (trefwoorden) en schrijf deze op. Maak eventueel een eenvoudige tekening. Dat helpt de persoon met afasie je boodschap te begrijpen en te onthouden, en bovendien kan hij het geschrevene later gebruiken om aan een ander te vertellen wat er met jou besproken is. 

4. Controleer altijd of de boodschap begrepen is en herhaal eventueel het besprokene aan de hand van datgene wat je opgeschreven hebt. 

5. Stimuleer iemand met afasie 'te praten met handen en voeten'. Het gaat er niet om hoe hij iets duidelijk maakt, als je het maar begrijpt. Het helpt vaak als je zelf gebaren maakt of aanwijst waarover je praat. 

6. Stel eenvoudige vragen en breng structuur aan in het gesprek. Vraag eerst over wie het gaat, daarna wat er gebeurd is en eventueel waar of wanneer. 

Zelfhulpgroep Afasie. 

Vereniging Afasie vzw - Michèle Van Den Bulck - Edegemsesteenweg 240 - 2610 Wilrijk - tel: 03 449 48 47.